جوان و بحران هويت

نويسنده: دكتر محمد رضا شرفي

انتشارات: سروش - 1379

آرمان بسان يك انگيزه از درون مي جوشد و آدمي را به تحرك، پويايي و نو آفريني سوق مي دهد. انسان بدون آرمان، از ويژگي هاي برخي جوامع كنوني بشمار مي آيد. كه موجب خمودي، سستي و بي تفاوتي و نهايتاً از دست دادن انگيزه زندگي و قطع پيوندهاي فرد با سرچشمه حيات مي شود. انسان بدون آرمان چون پاسخي براي پرسشهاي اساسي خود نمي يابد، از برابر همه آنها مي گريزد و خود را با رو آوردن به لذات جسماني و هوس آلود، تفنن هاي سطحي و مبتذل و هيجانات ناشي از فيلمها، سريالها و اخبار روزانه مشغول مي كند و فرصت تفكر و تأمل خود را از دست مي دهد. حاصل چنين روندي، بيگانگي از خويشتن يا فقدان هويت و بيگانگي از جهان خارج خويشتن است، به گونه اي كه فرد كيستي و چيستي خود را از دست مي دهد.

به اعتقاد صاحبنظران بحران هويت از سالهاي نوجواني آغاز مي شود و بخشي از سالهاي اوليه جواني را در برمي گيرد.

در اين نوشتار علاوه بر تبيين جلوه هاي متنوع هويت شامل هويت فردي، خانوادگي، اجتماعي، … راهكارهاي تكوين و تقويت هر يك پيشنهاد شده است. اين بحث با محوريت جوانان و با توجه به ويژگيها، نيازها و گرايشهاي نسل جوان تنظيم گرديده و به مناسبت سال حضرت علي (ع) موضوع امنيت ملي و وحدت ملي را در بحث هويت ملي جوانان مدنظر قرار داده است.

مباني معرفت ديني

نويسنده: محمد حسين زاده

ناشر: انتشارات مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني

چاپ اول: 1379

انسان خود را با انبوهي از معارف رو به رو مي بيند، اين معرفتها متنوع و گوناگون است. برخي مربوط به امور حقيقي اند و برخي مربوط به امور اعتباري؛ مي توان مجموعة معرفتهاي انسان را، به لحاظ متعلق معرفت، به «معرفت ديني» و «معرفت غير ديني» تقسيم كرد. احياناً به اشتباه از معرفت غير ديني به معرفت بشري تعبير مي شود. در حالي كه معرفت ديني نيز نوعي معرفت بشري است و به مجموعة شناخت انسان از دين و ابعاد گوناگون آن اطلاق مي گردد.

در اين نوشتار، فقط بخشي از تقسيم اخير- يعني معرفت ديني- مورد نظر است. پس از تعريف معرفت ديني و بيان تمايز آن با واژه هاي مشابه، به بازنگري و ارزيابي اين گونه معرفتهاي بشري پرداخته، مباحثي بنيادين در بارة آن طرح خواهيم كرد. عقل معرفتهاي انسان را بازنگري كرده، مورد ارزيابي قرار مي دهد، قلمرو آن را با قلمرو معارف تجربي يا معارف عقلي بررسي مي كند و اگر تداخل يا تعارضي داشتند به چاره جويي و يافتن راه حلي مي پردازد و بالاخره مباحث ديگري از دين شناسي معاصر همچون پلوراليسم ديني يا حقانيت همة اديان، هرمنوتيك و قرائتهاي گوناگون از دين را مطرح مي كند. مشغلة اصلي كتاب، معرفي جايگاه معرفت ديني در ميان ديگر معرفتها است تا ميزان ارزش و اعتبار آن مشخص گردد.

مباحث اين كتاب مشتمل بر ده فصل است: معرفت ديني و معرفت شناسي دين؛ ارزش معرفت ديني؛ ارزش معرفت بشري؛ تعارض علم و دين و تعارض عقل و دين؛ تغيير دين و تحول معرفت ديني؛ نظرية قبض و بسط معرفت ديني؛ پلوراليسم ديني؛ حقانيت و رستگاري در بينش اسلامي؛ هرمنوتيك؛ قرائتهاي مختلف از متن.

زيبايي و هنر از ديدگاه اسلام

نويسنده: استاد علامه محمد تقي جعفري

ناشر: كرامت، مؤسسة تدوين و نشر آثار علامه جعفري

دوشادوش نگرشهاي علمي محض در واقعيات طبيعي و انسان، سه نوع بينش و آگاهي لازم وجود دارد كه از محدوديت و ركود نگرش هاي علمي ما جلوگيري مي نمايد. اين چهار نوع بينش عبارتند از: بينش نظري، بينش فلسفي، بينش مذهبي و نگرش علمي هنر كه يكي از نمودها و جلوه هاي بسيار شگفت انگيز و سازندة حيات بشري است. بينش هاي نظري كه عبارت است از بررسي هاي مربوط به تعيين مرزهاي دخالت احساس شخصي هنرمند در اثر هنري در برابر دخالت واقعياتي كه ميدان كار هنرمند و نبوغ اوست، بينش هاي فلسفي عبارت است از مسائل كلي كه در عوامل زير بنايي و نتايج و شناخت هويت خود هنر و نبوغ بوجود آورندة آن، مطرح مي گردند. بينش هاي مذهبي در هنر عبارت است از شناخت هنر و بهره برداري از نبوغ هاي هنر در هدف معقول و تكاملي حيات كه رو به ابديت و ورود در پيشگاه آفريننده نبوغ هاي هنري و واقعيتهاست و بلاخره نگرش علمي محض، بررسي هاي عيني نمود هنري از ديدگاه تحليلي، تركيبي و محتواي مستقيم و غير مستقيم آن است.

چيست دين؟ برخاستن از روي خاك تا كه آگه گردد از خود جان پاك

نويسنده در اين كتاب به دوازده فصل مي پردازد، از جمله:

نگاهي به فلسفة هنر از ديدگاه اسلام؛ كه شامل بخشهايي از قبيل بينش هاي فلسفي در بارة هنر، انسان و اثر هنري، هنر پيرو و هنر پيشرو و … است.

نوگرايي روح انساني در هنر كه در آن به مسائلي همچون: برخي از عوامل نوگرايي و نويابي، نوگرايي و اصالت آن در هنر.

زيبايي از ديدگاه علمي و فلسفي؛ كه در آن به موضوعاتي همچون: مباحثي در توصيف جوانب زيبايي، وابستگي جهان هستي به مطلق برين (خدا)، زيبايي في نفسه و زيبايي مستند بر غير، زيبايي معقول مستند بر زيبايي محسوس و … اشاره كرده است.

زيبايي از ديدگاه منابع اسلامي؛ كه شامل بخشهايي همچون زيبايي آسمان با ستارگانش، زيبايي تركيب انسان و صورت او، زيبايي ايمان، بوجود آوردن زيبايي ها و …

جامعه شناسي تاريخي اسلام

نويسنده: دكتر حسين ابوالحسن تنهايي

انتشارات: نشر روزگار

نوبت چاپ اول: 1378

نويسنده در اين كتاب ضمن اشاره به ارتباط تاريخي علم و دين، پنج دوره تاريخي را در اين مورد برمي شمارد:

- دوره اساطيري و آغاز تاريخ اجتماعي

- دوره باستاني و آغاز يكجا نشنيني

- دوره مياني و خانه نشيني ديني

- دوره تناقض علم و ديني

- دوره يگانگي نوين علم و دين

در ادامه به لزوم تفكيك دگرديسي اديان توحيدي به اديان اسطوره اي، تفكيك اصول و مباني ديني از رفتارهاي اجتماعي دينداران، تفكيك بنيادها از نهادهاي ديني اشاره مي نمايد و در بررسي آسيبشناسي ديني، كجروي در بنياد هاي ديني، كجروي در نهادهاي ديني، گسترش دين هاي قومي و منطقه اي، دين اجتماعي و شناسنامه اي و كجروي در موضوع ولايت را مطرح مي نمايد. مهمترين هدف اين مجموعه بررسي ساختار دروني جامعه سالم از ديدگاه قرآن، بحث رهبري و اقتدار در قرآن و مختصات رهبري در جامعه مطلوب است. اين مطالعه در صدد مي باشد تا پاسخ دهد آيا بين اسلام و ساير اديان در موضوع ولايت و رهبري به عنوان بنيادي ترين و اصولي ترين مسئله اديان الهي تفاوتي وجود دارد؟ چرا پس از رحلت پيامبر اسلام (ص) بتدريج در مسئله ولايت و رهبري تفرقه به وجود آمد و اختناق حاكم گرديد؟

نويسنده جهت پاسخ به اين سوالات به جامعه شناختي رفتارهاي جمعي و منش اجتماعي از جمله به اسلام سقيفه اي، اسلام معاويه اي، . . . . و نيز جامعه شناختي نظريه ها و مكاتب فلسفي و كلامي مسلمانان از جمله معتزله، اشاعره، فرق ديني و مسئله كلام گرايي، روايت گرايي، درايت گرايي. . . . مي پردازد.

قوانين و مقررات راجع به خانواده

تأليف و تدوين: غلامرضا حجتي اشرفي

چاپ دوم: 1378

انتشارات: كتابخانه گنج

اين كتاب با تدوين كامل قوانين و مقررات راجع به خانواده براي اجراي عدالت در خانواده گام هايي را برداشته است. اين مجموعه با استفاده از قانون مدني، قوانيني را در ارتباط با «خواستگاري، نكاح، طلاق، مهر، انحلال عقد نكاح، نكاح موقت و . .. . » بيان داشته و همچنين به بررسي قوانين «ازدواج، حمايت خانواده، اصلاح مقررات مربوط به طلاق، وصايا، ارث، امور حسبي، تصديق انحصار وارثت و ثبت احوال» پرداخته است.

بخش پاياني را به نمونه هايي از اسناد و دادخواست هاي مربوط به خانواده، اختصاص داده است.

پژوهشي جديد از چند مبحث فقهي

نام نويسنده: نعمت الله صالحي نجف آبادي

ناشر: اميد فردا

نوبت چاپ: زمستان 78

اين كتاب حاصل بازنگري در چندين مبحث فقهي روز مي باشد كه در پنج فصل تدوين يافته است.

در فصل اول، بحثي اجتهادي در باب طهارت و نجاسات داشته و اين دو را، دو واقعيت تكويني و خارجي مي داند، نه دو حكم وضعي و قرار دادي؛

فصل دوم اجتهاد بسته و باز را مطرح نموده و چند نمونه از اجتهاد بسته، قانون كثرت در روايات و …. را بررسي نموده است؛

فصل سوم بحثي تفضيلي در بارة اخبار كرّ دارد؛

فصل چهارم مربوط به «كميسيون 7 – تحقيقات» مي باشد؛

و در فصل آخر بحثي را در باره طهارت كافر مطرح مي نمايد. در اين فصل موضوعات: «فقه غني و جامع، تحول و تكامل فقه، اجتهاد پايان يافته، دلايل نجاست كفار و . . . » بررسي مي شود.